Veel ondernemers proberen ChatGPT, Copilot of Gemini een keer uit en zijn teleurgesteld. Het antwoord is vaag, te lang, te algemeen of gewoon niet wat ze bedoelden. In de meeste gevallen ligt dat niet aan het model, maar aan de vraag. Een AI-assistent weet niets over je bedrijf, je klant of je doel, tenzij je het vertelt.
Een goede prompt schrijven is geen trucje en ook geen geheime techniek. Het is vooral helder communiceren, zoals je een opdracht geeft aan een nieuwe collega. In dit artikel lees je hoe je dat aanpakt: de bouwstenen van een goede prompt, praktische voorbeelden voor het mkb, geavanceerdere technieken en de fouten die je het best kunt vermijden.
Wat is een prompt?
Een prompt is de instructie die je aan een AI-model geeft. Dat kan een korte vraag zijn, maar ook een uitgebreide opdracht met achtergrondinformatie, voorbeelden en eisen aan het resultaat. Het model gebruikt alles wat in de prompt staat om een antwoord te maken.
Alle grote aanbieders geven hetzelfde basisadvies: hoe duidelijker en specifieker de instructie, hoe beter het resultaat. OpenAI noemt het geven van duidelijke instructies en het meegeven van context als belangrijke strategieën (OpenAI, prompt engineering). Anthropic raadt aan om een model te behandelen als een slimme nieuwe medewerker die nog niets van je situatie weet (Anthropic, prompt engineering).
Waarom de prompt zo veel uitmaakt
Een taalmodel voorspelt het meest waarschijnlijke antwoord op basis van wat je invoert. Geef je weinig informatie, dan vult het model de gaten met algemene aannames. Daardoor krijg je een gemiddeld antwoord dat voor iedereen zou kunnen gelden. Geef je wel context, dan kan het model het antwoord afstemmen op je situatie.
Vergelijk deze twee prompts:
Zwak: “Schrijf een e-mail aan een klant.”
Sterk: “Je bent accountmanager bij een installatiebedrijf in Utrecht. Schrijf een korte, vriendelijke e-mail aan een vaste klant die al drie weken wacht op een offerte voor een warmtepomp. Bied excuses aan, leg uit dat de leverancier later reageerde en beloof de offerte uiterlijk vrijdag. Maximaal 120 woorden, u-vorm, geen marketingtaal.”
De tweede prompt kost een halve minuut extra, maar het resultaat is direct bruikbaar. Dat is de kern van prompt schrijven: tijd investeren in de vraag, zodat je minder tijd kwijt bent aan het verbeteren van het antwoord.
De vijf bouwstenen van een goede prompt
Je hoeft niet elke keer alles in te vullen, maar deze vijf onderdelen maken het verschil. Google gebruikt in zijn handleiding voor Gemini in Workspace een vergelijkbare indeling met persona, taak, context en vorm (Google Workspace, prompthandleiding).
1. Rol
Vertel het model vanuit welk perspectief het moet antwoorden. “Je bent een ervaren HR-adviseur” of “Je bent een kritische eindredacteur” geeft richting aan toon en inhoud. Anthropic beschrijft het geven van een rol als een van de effectiefste manieren om het gedrag van een model te sturen (Anthropic, prompt engineering).
2. Taak
Beschrijf precies wat je wilt. Gebruik een werkwoord: schrijf, vat samen, vergelijk, controleer, vertaal, maak een lijst. Eén duidelijke taak per prompt werkt beter dan drie taken door elkaar.
3. Context
Dit is het onderdeel dat het vaakst ontbreekt. Wie is de lezer? Wat is het doel? Wat weet de lezer al? Welke informatie moet het model gebruiken? Plak relevante tekst, cijfers of notities in de prompt en geef aan dat het model zich daaraan moet houden. OpenAI raadt aan om referentietekst mee te geven, zodat het model minder hoeft te raden (OpenAI, prompt engineering).
4. Vorm
Geef aan hoe het resultaat eruit moet zien: een tabel, vijf opsommingstekens, een e-mail van maximaal 150 woorden, een samenvatting in drie alinea’s. Hoe concreter, hoe beter. Vermeld ook de toon: formeel, vriendelijk, zakelijk, u-vorm of je-vorm.
5. Voorwaarden
Zeg wat je niet wilt, of welke grenzen er gelden. Bijvoorbeeld: “Verzin geen cijfers”, “Gebruik alleen de informatie hieronder”, “Geen jargon”, “Vraag om verduidelijking als iets onduidelijk is.”
Een handig sjabloon
Je kunt deze bouwstenen samenvoegen in een vast sjabloon:
Je bent [rol]. Je taak is [taak]. Achtergrond: [context]. Lever het resultaat als [vorm]. Houd rekening met: [voorwaarden].
Sla dit sjabloon op in een notitie, zodat je het steeds kunt hergebruiken. Teams die veel met AI werken, bouwen zo een eigen bibliotheek met prompts op die werken.
Praktische voorbeelden voor het mkb
Hieronder vind je voorbeelden van prompts die je direct kunt aanpassen voor je eigen bedrijf.
Klantenservice
Je bent medewerker klantenservice bij een webwinkel in tuinmeubelen. Hieronder staat een klacht van een klant over een te laat geleverde loungeset. Schrijf een antwoord van maximaal 150 woorden in de u-vorm. Toon begrip, bied geen korting aan, maar wel een nieuwe leverdatum: dinsdag 12 november. Klacht: [plak de klacht].
Vacaturetekst
Je bent recruiter bij een technisch installatiebedrijf met 25 medewerkers in Brabant. Schrijf een vacaturetekst voor een servicemonteur warmtepompen. Doelgroep: monteurs met twee tot vijf jaar ervaring. Benadruk vaste klanten in de regio en opleidingsbudget. Gebruik de je-vorm, maximaal 350 woorden, met kopjes voor functie, profiel en aanbod. Verzin geen salarisbedragen.
Samenvatting van een vergadering
Vat de notulen hieronder samen voor de directie. Geef eerst drie besluiten, dan de actiepunten in een tabel met eigenaar en deadline, en tot slot open vragen. Gebruik alleen informatie uit de tekst. Notulen: [plak tekst].
Offerte controleren
Je bent een kritische inkoper. Vergelijk de twee offertes hieronder op prijs, levertijd, garantie en voorwaarden. Zet de verschillen in een tabel en noem daarna drie vragen die ik aan de leveranciers moet stellen. Offerte A: [tekst]. Offerte B: [tekst].
Social media
Schrijf drie varianten van een LinkedIn-bericht over onze nieuwe vestiging in Zwolle. Doelgroep: bestaande zakelijke klanten. Maximaal 80 woorden per variant, zakelijke maar persoonlijke toon, geen emoji, eindig met een uitnodiging voor de open dag op 14 november.
Excel en cijfers
Ik heb in Excel een tabel met in kolom A de factuurdatum, in kolom B de klantnaam en in kolom C het bedrag exclusief btw. Geef een formule die per klant de totale omzet van het afgelopen kwartaal berekent, en leg in twee zinnen uit hoe de formule werkt.
Beleidstekst of interne memo
Je bent office manager. Schrijf een interne memo van maximaal 200 woorden over de nieuwe regel dat medewerkers vanaf 1 december op dinsdag en donderdag op kantoor werken. Leg de reden uit (meer overleg in teams), noem de uitzonderingen voor parttimers en sluit af met een contactpersoon. Toon: duidelijk en positief.
Meer voorbeelden van AI in de dagelijkse praktijk vind je in ons artikel over AI-automatisering in het mkb.
Technieken voor gevorderden
Heb je de basis onder de knie, dan kun je met deze technieken nog betere resultaten halen.
Geef voorbeelden
Laat het model zien wat je bedoelt. Plak een of twee voorbeelden van een tekst die je goed vindt en vraag om een nieuwe tekst in dezelfde stijl. Dit heet ook wel few-shot prompting. Zowel OpenAI als Anthropic noemen voorbeelden als een krachtige manier om stijl en vorm te sturen (OpenAI, prompt engineering; Anthropic, prompt engineering).
Gebruik scheidingstekens
Zet de tekst die het model moet bewerken duidelijk apart, bijvoorbeeld tussen drie aanhalingstekens of tussen labels zoals
Laat het model eerst nadenken
Bij complexe vragen helpt het om het model te vragen eerst stap voor stap te redeneren voordat het een conclusie geeft. Bijvoorbeeld: “Analyseer eerst de voor- en nadelen, en geef daarna pas je advies.” Anthropic beschrijft dit als een manier om de kwaliteit van antwoorden bij lastige taken te verbeteren (Anthropic, prompt engineering).
Splits grote taken op
Vraag niet in één keer om een compleet ondernemingsplan. Laat eerst een opzet maken, beoordeel die, en werk daarna de onderdelen een voor een uit. OpenAI noemt het opsplitsen van complexe taken in eenvoudiger deeltaken als aparte strategie (OpenAI, prompt engineering).
Laat het model vragen stellen
Weet je niet precies welke informatie nodig is? Eindig dan met: “Stel mij eerst de vragen die je nodig hebt om dit goed te doen.” Zo voorkom je dat het model gaat gokken.
Laat AI je prompt verbeteren
Je kunt het model ook vragen om je eigen prompt te verbeteren. Schrijf eerst een ruwe versie en vraag dan: “Herschrijf deze prompt zodat hij duidelijker en specifieker is. Vraag mij welke informatie ontbreekt.” Zo leer je tegelijk welke onderdelen je vaak vergeet.
Itereer
De eerste versie is zelden de beste. Geef gerichte feedback: “Korter”, “Minder formeel”, “Voeg een voorbeeld toe uit de bouw”, “De tweede alinea klopt niet, gebruik deze informatie”. Google adviseert ook om de prompt aan te passen en verder te bouwen op eerdere antwoorden (Google Workspace, prompthandleiding).
Veelgemaakte fouten
| Fout | Gevolg | Beter |
|---|---|---|
| Te korte vraag | Algemeen, nietszeggend antwoord | Rol, context en doel toevoegen |
| Geen doelgroep | Verkeerde toon of niveau | Zeg voor wie de tekst is |
| Meerdere taken tegelijk | Half werk op elk onderdeel | Eén taak per prompt |
| Geen vorm | Te lange lap tekst | Lengte en opmaak opgeven |
| Antwoord blind overnemen | Fouten of verzonnen feiten | Altijd controleren |
| Vertrouwelijke gegevens invoeren | Risico op datalekken | Anonimiseren of een zakelijke omgeving gebruiken |
Vertrouw niet blind op het antwoord
AI-modellen kunnen overtuigend klinken en toch fouten maken. Ze verzinnen soms bronnen, cijfers of feiten. Controleer daarom altijd wat je gebruikt, zeker bij juridische, financiële of medische informatie. Vraag het model om aan te geven waar het onzeker is, en gebruik waar mogelijk je eigen documenten als bron. OpenAI wijst erop dat modellen antwoorden kunnen verzinnen, vooral bij vragen over onderwerpen waar weinig informatie over is meegegeven (OpenAI, prompt engineering).
Let op privacy en bedrijfsgegevens
Plak geen persoonsgegevens van klanten, medewerkers of vertrouwelijke contracten in een gratis consumentenversie van een AI-tool zonder dat je weet wat er met die gegevens gebeurt. Spreek in je organisatie af welke tools en welke gegevens zijn toegestaan. Hoe je dat vastlegt, lees je in ons artikel over een AI-beleid opstellen. Ook de Europese AI-verordening stelt eisen, onder meer aan AI-geletterdheid van medewerkers. Meer daarover in ons artikel over de AI Act voor het mkb.
Prompts per tool: kleine verschillen
De basisprincipes werken in ChatGPT, Microsoft Copilot, Google Gemini en Claude. Toch zijn er kleine verschillen in hoe je ze het best gebruikt.
- Copilot in Microsoft 365 kan je eigen documenten, e-mails en vergaderingen gebruiken. Verwijs daarom expliciet naar een bestand of vergadering, zodat het model de juiste bron pakt.
- Gemini in Google Workspace werkt vergelijkbaar in Gmail en Docs. Google adviseert om natuurlijke taal te gebruiken en volledige zinnen te schrijven, alsof je met een collega praat (Google Workspace, prompthandleiding).
- ChatGPT en Claude zijn sterk in langere teksten en analyse. Je kunt documenten uploaden en vaste instructies opslaan, zodat je niet elke keer dezelfde context hoeft te geven.
Werk je met meerdere tools door elkaar, houd dan je prompts zo veel mogelijk tool-onafhankelijk. Een goede prompt met rol, taak, context, vorm en voorwaarden levert in elk van deze tools een bruikbaar resultaat op. Zo kun je later makkelijk overstappen.
Welke tool je ook gebruikt: hoe beter de instructie, hoe beter het resultaat.
Vaste instructies en eigen assistenten
Gebruik je AI vaak voor hetzelfde soort werk, dan loont het om vaste instructies in te stellen. In de meeste tools kun je een vaste rol, toon en achtergrond opslaan, of een eigen assistent maken die altijd in je huisstijl schrijft. Denk aan een assistent voor offertes, voor klantvragen of voor social media.
Leg in die vaste instructies vast:
- wie je bedrijf is en wat je doet;
- wie je klanten zijn;
- welke toon je gebruikt, en of je je of je schrijft;
- welke woorden en beloften je nooit gebruikt;
- hoe het model moet reageren als het iets niet weet.
Zo hoef je niet elke keer opnieuw te beginnen, en krijgt iedereen in het team vergelijkbare resultaten.
Prompt schrijven in je team
Prompt schrijven is een vaardigheid die je kunt leren en delen. Organisaties die er bewust mee aan de slag gaan, halen merkbaar meer uit AI dan organisaties waar ieder medewerker het zelf uitzoekt. Een paar tips om het in je team op te pakken:
- Start met een paar concrete taken die veel tijd kosten, zoals e-mails, verslagen of offerteteksten.
- Verzamel prompts die werken in een gedeeld document of in je intranet.
- Spreek af wat wel en niet mag, bijvoorbeeld welke gegevens je nooit invoert.
- Plan een korte evaluatie na een paar weken: welke taken gaan sneller, waar blijft het lastig?
Wil je dit gestructureerd aanpakken? In onze AI-workshop leren je medewerkers in één sessie hoe ze effectieve prompts schrijven voor hun eigen werk. Wil je eerst weten waar AI in je organisatie de meeste tijd bespaart, dan helpt onze tijdscan.
Checklist: je prompt in tien seconden controleren
Voordat je op verzenden drukt, loop je deze vragen langs:
- Heb ik gezegd wie het model is (rol)?
- Is duidelijk wat ik wil (taak)?
- Weet het model voor wie het is en waarom (context)?
- Heb ik lengte, vorm en toon opgegeven?
- Heb ik gezegd wat niet mag?
- Bevat de prompt geen vertrouwelijke gegevens?
Kun je alle vragen met ja beantwoorden, dan is de kans groot dat het eerste antwoord al bruikbaar is.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet een goede prompt zijn?
Er is geen vaste lengte; een prompt moet genoeg context bevatten om de taak goed uit te voeren, en volledige zinnen werken vaak beter dan losse trefwoorden. Bron: Google Workspace, prompthandleiding
Helpt het om AI een rol te geven?
Ja, een rol meegeven helpt om toon, perspectief en inhoud van het antwoord te sturen. Bron: Anthropic, prompt engineering
Waarom geeft AI soms verkeerde informatie?
Modellen kunnen antwoorden verzinnen, vooral als er weinig context of referentietekst is meegegeven; controleer daarom altijd de inhoud. Bron: OpenAI, prompt engineering
Wat zijn voorbeelden in een prompt en waarom werken ze?
Met een of meer voorbeelden laat je zien welke stijl of vorm je verwacht, zodat het model die beter navolgt. Bron: Anthropic, prompt engineering
Moet ik een grote opdracht in één prompt geven?
Nee, complexe taken werken beter als je ze opsplitst in kleinere deeltaken. Bron: OpenAI, prompt engineering
